Please rotate your device

ΑΡΘΡΟ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ "ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ"

01 January 2017

Γιατί Αποκρατικοποιήσεις

 

Τον Δεκέμβριο του 2013 το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε το πλαίσιο πολιτικής για αποκρατικοποιήσεις, μετοχοποιήσεις και αδειοδοτήσεις. Ήταν η πρώτη φορά που κυβέρνηση τολμούσε, έστω στο πλαίσιο εφαρμογής του Μνημονίου, να αγγίξει ένα θέμα το οποίο θεωρείτο «απαγορευμένο» και για το οποίο ποτέ δεν είχε γίνει γόνιμος διάλογος, αλλά αντιμετωπιζόταν πάντοτε με αφορισμούς και προκατάληψη.

Αυτό μας έφερνε σε αναντιστοιχία με τον υπόλοιπο σύγχρονο κόσμο, όπου η έξοδος του κράτους από καθαρά εμπορικές και επιχειρηματικές δραστηριότητες είχε, σε ένα μεγάλο βαθμό, ολοκληρωθεί προ πολλού με αποδεδειγμένα τα οφέλη για το φορολογούμενο και τους καταναλωτές.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι αερογραμμές και οι τηλεπικοινωνίες. Και οι δύο τομείς αποτελούσαν αρχικά αποκλειστική αρμοδιότητα του κράτους. Υπήρχε δηλαδή ένας κρατικός αερομεταφορέας και ένας κρατικός τηλεπικοινωνιακός οργανισμός σε κάθε χώρα.

Το άνοιγμα των αγορών, η έλευση του ανταγωνισμού αλλά και η πρόοδος της τεχνολογίας, μετέβαλε τα δεδομένα και οδήγησε τα κράτη σε διαφοροποίηση του ρόλου και της συμμετοχής τους. Οι δυσκίνητοι, μονοπωλιακοί κρατικοί οργανισμοί έδωσαν την θέση τους σε ιδιωτικές εταιρείες που λειτουργούσαν σε πλαίσιο ανταγωνισμού. Τα κράτη έπαψαν να ενασκούν ρόλο «επιχειρηματία» και ανέλαβαν ρόλο ρυθμιστή και ελεγκτή.

Αυτή η εξέλιξη επέφερε βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών, αύξηση των επιλογών και μείωση των τιμών προς όφελος του καταναλωτή. Τα αεροπορικά ταξίδια έγιναν προσιτά για την πλειοψηφία του πληθυσμού και όχι προνόμιο των ολίγων. Στις τηλεπικοινωνίες οι επιλογές αυξήθηκαν και το κόστος μειώθηκε δραστικά.

Δυσκολία προέκυπτε για εκείνους τους οργανισμούς που επέμεναν να λειτουργούν με νοοτροπίες, δομές και διαδικασίες που είχαν ξεπεραστεί. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι Κυπριακές Αερογραμμές.  Ενόσω  λειτουργούσαν κάτω από το πέπλο του προστατευτισμού είχαν κέρδη, που συγκάλυπταν την διαχρονική κακοδιαχείριση που τύγχαναν από κράτος και συντεχνίες. Όταν ο ανταγωνισμός άρχισε να εντείνεται, η διολίσθηση τους σε οικονομικό αδιέξοδο ήταν ραγδαία.  Αντί να επιχειρηθεί έγκαιρη ιδιωτικοποίηση των Κυπριακών Αερογραμμών, επιλέγηκε η οδός των κρατικών ενισχύσεων που τελικά αποτέλεσαν και την ταφόπλακα τους, όταν κρίθηκαν ως παράνομες από την ΕΕ. Οι Κυπριακές Αερογραμμές τελικά θα ξαναλειτουργήσουν σύντομα όχι ως η κρατικοδίαιτη εταιρεία που ξέραμε αλλά ως ιδιωτική εταιρεία που θα τυγχάνει διαχείρισης από μεγάλο ρωσικό αερομεταφορέα. 

Η CYTA είναι ένας από τους τελευταίους τηλεπικοινωνιακούς οργανισμούς στην Ευρώπη που εξακολουθεί να λειτουργεί ως προέκταση του δημοσίου. Υπάρχει όμως ακόμη θετική προοπτική και αξία στον οργανισμό. Υπάρχουν επιλογές. Πρέπει όμως έγκαιρα να τις κυνηγήσουμε γιατί το μερίδιο αγοράς και τα έσοδα συνεχώς μειώνονται. Αυτό που προτείνουμε είναι την μερική αποκρατικοποίηση. Το κράτος θα διασφαλίσει τον ιδιοκτησιακό έλεγχο αλλά θα αναζητηθεί στρατηγικός συνεργάτης-επενδυτής με μειοψηφική έστω συμμετοχή, ο οποίος θα αναλάβει την διαχείριση. Αυτό δεν αποτελεί ξεπούλημα. Αποτελεί την στοιχειώδη κίνηση που θα διαφυλάξει την προοπτική της CYTA. Θα υπάρξει καλύτερη αξιοποίηση του εργατικού δυναμικού, αύξηση της αποδοτικότητας και ενδυνάμωση της εταιρικής διακυβέρνησης. Θα περιοριστούν οι πολιτικές παρεμβάσεις και ενισχυθεί η αξιοκρατία. Αυτό βεβαίως μπορεί να μην βολεύει κάποιους που έμαθαν αλλιώς, αλλά θα είναι σίγουρα προς το δημόσιο συμφέρον.  

Πρέπει επίσης να προχωρήσουμε με το Λιμάνι της Λάρνακας, μετά την εξαιρετικά θετική διαδικασία αποκρατικοποίησης μέσω παραχώρησης του Λιμανιού της Λεμεσού σε ομάδα επενδυτών. Η ιδιοκτησία, σε κάθε περίπτωση, παραμένει στο κράτος.

Στο πλαίσιο των αδειοδοτήσεων ξεκινά σύντομα η επένδυση για το καζίνο, το μεγαλύτερο στην Ευρώπη, αφού έχουμε εν τω μεταξύ ξεπεράσει τις δογματικές ενστάσεις που αποστερούσαν από την χώρα μας την τεράστια αυτή προοπτική. Μικρότερης έκτασης αλλά όχι αμελητέα είναι και η περίπτωση του Λαχείου. Το Λαχείο σήμερα τυγχάνει διαχείρισης από τις υπηρεσίες του κράτους και αφήνει καθαρά έσοδα 10-12 εκ τον χρόνο, αν και, έχουν ακολουθήσει και αυτά φθίνουσα πορεία. Θέλουμε να εξετάσουμε την προοπτική και πιστεύουμε ότι μπορούμε να εξασφαλίσουμε συμφωνία παραχώρησης που θα διασφαλίσει διπλάσια και τριπλάσια δημόσια έσοδα. Η ιδιοκτησία και πάλι θα παραμείνει στο κράτος. Ποιος θα μπορούσε να διαφωνήσει με αυτή την προοπτική;  

Υπάρχουν τα κρατικά ακίνητα στο Τρόοδος, τα οποία υφίστανται διαχρονική κακοδιαχείριση. Μέσα από μακροχρόνια μίσθωση σε επενδυτή, όχι πώληση, μπορούν να τύχουν σωστής αξιοποίησης και να αποτελέσουν πόλο ανάπτυξης για ολόκληρη την περιοχή. Και υπάρχει, τέλος, το Χρηματιστήριο Αξιών το οποίο είναι ίσως το μοναδικό στην Ευρώπη που λειτουργεί ως ημικρατικός οργανισμός.  

Αυτό είναι το πλαίσιο πολιτικής που προωθεί η κυβέρνηση και το οποίο  θα συνεχίσουμε να προωθούμε, παρά τις γνωστές δυσκολίες, την δογματική άρνηση και την αποκοπή κονδυλίων. Ξέρουμε ότι κατεστημένα και ιδεοληψίες δεν θα διευκολύνουν την προσπάθεια. Αλλά θα συνεχίσουμε γιατί πρόκειται για κινήσεις που θα φέρουν επενδύσεις, θέσεις εργασίας και θα ενισχύσουν τις προοπτικές ανάπτυξης της χώρας μας.